ISPM 15 Nedir? Ahşap Palet ve Ambalajda Isıl İşlem Kuralı
Yükünüz kusursuz olsa bile altındaki ahşap palet gönderiyi varış noktasında bekletebilir. ISPM 15'in neyi kapsadığını, ısıl işlemin nasıl yapıldığını, damganın nasıl okunduğunu ve yükleme öncesinde nelere bakılması gerektiğini anlattık.
ISPM 15 nedir?
ISPM 15, uluslararası ticarette kullanılan ahşap ambalaj malzemesine ilişkin bitki sağlığı standardıdır. Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPC) çerçevesinde hazırlanmıştır ve amacı, ham ahşabın içinde yaşayabilen zararlıların bir ülkeden diğerine taşınmasını önlemektir.
Kural yükün kendisiyle değil, yükün altındaki ve çevresindeki ahşapla ilgilidir. Bu yüzden ürününüz ne olursa olsun, ahşap palet ya da sandık kullanıyorsanız ISPM 15 sizi de ilgilendirir.
Hangi ambalajlar kapsamda?
Standart, ham ahşaptan yapılmış ambalaj malzemesini kapsar:
- paletler,
- sandıklar, kasalar ve kutular,
- yükü sabitlemek ve desteklemek için kullanılan ahşap takoz ve kalaslar,
- kablo makaraları ve bobinler.
Hangileri kapsam dışında?
Standart, zararlı riski yeterince düşük görülen bazı malzemeleri kapsam dışında tutar:
- tamamı 6 mm ya da daha ince ahşaptan yapılmış ambalajlar,
- tamamı kontrplak, yonga levha, OSB ya da kaplama gibi tutkal, ısı veya basınçla üretilmiş işlenmiş ahşaptan yapılmış ambalajlar,
- üretim sırasında ısıtılmış şarap ve alkollü içki fıçıları,
- talaş, ahşap yongası ve ahşap yünü,
- araçlara ve konteynerlere kalıcı olarak bağlı ahşap parçalar.
Isıl işlem nasıl yapılır?
En yaygın yöntem ısıl işlemdir. Ahşap, çekirdeği dahil tüm kesitinde en az 56 °C sıcaklığa ulaşacak ve bu sıcaklıkta kesintisiz en az 30 dakika kalacak şekilde ısıtılır. Bu işlemin damgadaki kodu HT'dir.
Standart başka yöntemleri de tanır; her birinin damgada kendi kodu vardır:
| Kod | Yöntem |
|---|---|
| HT | Isıl işlem: en az 56 °C, kesintisiz en az 30 dakika |
| DH | Dielektrik ısıtma (mikrodalga ya da radyo dalgası): en az 60 °C, kesintisiz 1 dakika |
| MB | Metil bromür ile fümigasyon |
| SF | Sülfüril florür ile fümigasyon |
Hangi yöntem uygulanırsa uygulansın, ambalaj kabuğu soyulmuş ahşaptan yapılmış olmalıdır; standart yalnızca küçük kabuk kalıntılarına izin verir.
Damga nasıl okunur?
İşlem görmüş ahşap ambalaj, üzerindeki damgayla tanınır. Damga şu bilgileri içerir:
- IPPC simgesi,
- ülke kodu: iki harfli ISO kodu (örneğin Türkiye için TR, Belçika için BE),
- üretici ya da işlem sağlayıcı kodu: ülkenin bitki sağlığı otoritesinin verdiği numara,
- işlem kodu: HT, DH, MB ya da SF.
Damga okunaklı ve kalıcı olmalı, ambalaj kullanımdayken görünen bir yerde, tercihen karşılıklı iki yüzde bulunmalıdır. Elle çizilmiş damga kabul edilmez.
Kullanılmış ve onarılmış paletlerde durum
| Durum | Kural |
|---|---|
| Yeniden kullanım | İşlem görmüş ve damgalanmış, sonradan onarılmamış ya da değiştirilmemiş ambalajın kullanım ömrü boyunca yeniden işlem görmesi gerekmez. |
| Onarım | Parçalarının yaklaşık üçte birine kadarı değiştirilmiş ambalaj onarılmış sayılır. Onarımda yalnızca işlem görmüş ahşap ya da işlenmiş ahşap malzeme kullanılmalıdır. |
| Yeniden imalat | Parçalarının yaklaşık üçte birinden fazlası değiştirilmiş ambalajda eski damgalar kalıcı olarak silinir, ambalaj yeniden işlem görür ve yeniden damgalanır. |
Damgasız ambalajla ne olur?
Ahşap ambalaj gerekli damgayı taşımıyorsa ya da ahşapta zararlı tespit edilirse, varış ülkesinin bitki sağlığı otoritesi önlem alabilir. Standart bu önlemleri şöyle sıralar: gönderinin alıkonulması, uygun olmayan ambalajın ayrılması, işlem uygulanması, imha ya da geri gönderme.
Yani sorun yükün kendisinde değil ambalajında olsa bile, gönderi varış noktasında bekleyebilir. Ambalajı yükleme öncesinde kontrol etmek bu riski baştan ortadan kaldırır.
Yükleme öncesi kısa kontrol listesi
- Her palette ve sandıkta damga var mı, okunuyor mu?
- Damgada simge, ülke kodu, üretici kodu ve işlem kodu eksiksiz mi?
- Yükü sabitlemek için kullanılan takoz ve kalaslar da damgalı mı?
- Onarılmış paletlerde sonradan eklenen parçalar işlem görmüş ahşaptan mı?
- Ahşapta gözle görülür böcek deliği ya da geniş kabuk kalıntısı var mı?
- Varış ülkesinin ek bir koşulu var mı?
Avrupa'ya yapılan gönderilerde dikkat edilecek diğer noktalar için Avrupa'ya yük gönderme rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kontrplak sandıklar için damga gerekir mi?
Tamamı kontrplak, OSB ya da yonga levha gibi işlenmiş ahşaptan yapılmış ambalajlar standardın kapsamı dışındadır. Sandığın iskeletinde ya da ayaklarında ham ahşap kullanılmışsa bu parçalar kapsamdadır.
Damgalı bir paleti tekrar tekrar kullanabilir miyim?
Evet. İşlem görmüş ve damgalanmış bir palet, onarılmadığı ya da değiştirilmediği sürece yeniden işlem gerektirmez.
Bu kural her ülkede aynı mı uygulanır?
ISPM 15 uluslararası bir standarttır; ancak uygulama her ülkenin kendi mevzuatına bağlıdır ve bazı ülkeler ek koşullar arayabilir. Gönderiden önce varış ülkesinin güncel kurallarını teyit etmek gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat ve uygulamalar ülkeye, ürüne ve zamana göre değişebilir; gönderinize özel bilgi için ekibimizle iletişime geçin.
