Incoterms Nedir ve Neden Önemlidir?
Bir teklifte ya da faturada gördüğünüz EXW, FOB veya DAP gibi üç harfli kısaltmalar, taşımanın hangi aşamasında kimin sorumlu olduğunu belirler. Incoterms'ü doğru anlamak, sürprizlerle karşılaşmamanın ilk adımıdır.
Incoterms nedir?
Incoterms® (International Commercial Terms), Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve uluslararası satış sözleşmelerinde satıcı ile alıcının teslimle ilgili yükümlülüklerini tanımlayan standart ticari terimlerdir. Yürürlükteki sürüm Incoterms® 2020'dir. Sözleşmelerde terim, teslim yeri ve sürüm birlikte yazılır; örneğin “FCA İstanbul, Incoterms® 2020”.
Üç harfli bu kısaltmalar sayesinde, farklı ülkelerdeki ve farklı dilleri konuşan taraflar aynı kavramları aynı şekilde anlar.
Incoterms neleri belirler?
- Teslimin nerede ve nasıl gerçekleştiğini,
- Yükle ilgili riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçtiğini,
- Taşıma ve sigorta masraflarını hangi tarafın üstlendiğini,
- İhracat ve ithalat gümrük işlemlerini hangi tarafın yaptığını.
Incoterms neleri belirlemez?
Incoterms bir satış sözleşmesinin yerini almaz. Malın mülkiyetinin ne zaman geçtiği, ödeme koşulları, satış fiyatı ya da sözleşmeye aykırılığın sonuçları Incoterms ile değil, taraflar arasındaki satış sözleşmesiyle düzenlenir.
Incoterms® 2020 terimleri
Incoterms® 2020'de 11 terim bulunur ve bunlar iki gruba ayrılır: tüm taşıma türlerinde kullanılabilen terimler ile yalnızca deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılan terimler.
| Terim | Açılımı | Kısaca |
|---|---|---|
| EXW | Ex Works – İşyerinde teslim | Satıcı malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır eder. Yükleme, taşıma ve gümrük işlemleri büyük ölçüde alıcıya aittir. |
| FCA | Free Carrier – Taşıyıcıya teslim | Satıcı ihracat gümrük işlemlerini yapar ve malı, alıcının belirlediği taşıyıcıya kararlaştırılan yerde teslim eder. |
| CPT | Carriage Paid To – Taşıma ücreti ödenmiş olarak teslim | Satıcı ana taşımayı ayarlar ve ücretini öder; risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer. |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve sigorta ücreti ödenmiş olarak teslim | CPT'ye ek olarak satıcı yük için sigorta yaptırır; Incoterms® 2020'de daha geniş kapsamlı bir teminat öngörülür. |
| DAP | Delivered at Place – Belirlenen yerde teslim | Satıcı malı varış yerine getirir ve boşaltmaya hazır şekilde teslim eder. İthalat gümrük işlemleri ve vergiler alıcıya aittir. |
| DPU | Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış olarak teslim | DAP'tan farklı olarak satıcı malı varış yerinde boşaltarak teslim eder. |
| DDP | Delivered Duty Paid – Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim | Satıcı, ithalat gümrük işlemleri ve vergiler dahil olmak üzere malı varış yerine kadar getirmenin tüm sorumluluğunu üstlenir. |
| FAS | Free Alongside Ship – Gemi doğrultusunda teslim | Satıcı malı yükleme limanında geminin yanına bırakır. Yalnızca deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılır. |
| FOB | Free on Board – Gemide teslim | Satıcı malı yükleme limanında gemiye yükler; risk bu noktada alıcıya geçer. |
| CFR | Cost and Freight – Masraflar ve navlun ödenmiş teslim | Satıcı navlunu öder; ancak risk, mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. |
| CIF | Cost, Insurance and Freight – Masraflar, sigorta ve navlun ödenmiş teslim | CFR'ye ek olarak satıcı yük için asgari teminatlı bir sigorta yaptırır. |
Incoterms neden önemlidir?
- Maliyetin doğru hesaplanması: Hangi masrafın kime ait olduğu baştan bilindiğinde teklifler sağlıklı karşılaştırılabilir.
- Riskin netleşmesi: Yolculuk sırasında bir hasar oluştuğunda, riskin o anda hangi tarafta olduğu bellidir.
- Sigorta planlaması: Hangi aşamada kimin sigorta yaptırması gerektiği açıkça ortaya çıkar.
- Gümrük sürecinin planlanması: İhracat ve ithalat işlemlerinden kimin sorumlu olduğu belirlenir.
- Anlaşmazlıkların önlenmesi: Ortak ve uluslararası kabul görmüş bir dil, yorum farklarını azaltır.
Sık yapılan hatalar
- Teslim yerini belirtmemek: Yalnızca “FCA” ya da “DAP” yazmak yeterli değildir; teslim yeri olabildiğince açık yazılmalıdır.
- Konteyner yüklerinde FOB veya CIF kullanmak: Bu terimler gemiye yüklemeyi esas alır. Konteynerin limandaki terminalde teslim edildiği durumlarda FCA veya CIP gibi terimler daha uygun olabilir.
- DDP'nin yükünü küçümsemek: DDP'de satıcı, varış ülkesindeki ithalat işlemleri ve vergilerden de sorumludur; bu, o ülkedeki kayıt ve vergi yükümlülüklerinin önceden araştırılmasını gerektirir.
- EXW'de ihracat işlemlerini gözden kaçırmak: EXW'de ihracat gümrük işlemleri de alıcıya aittir; bu durum pratikte bazı zorluklar doğurabilir.
- Sürümü belirtmemek: Hangi Incoterms sürümünün esas alındığı sözleşmede yazılmalıdır.
Incoterms, gönderinizde hangi belgelerin kim tarafından hazırlanacağını da etkiler. Bu konuyu gümrük belgeleri rehberimizde ele aldık.
Sık sorulan sorular
En iyi Incoterms terimi hangisidir?
Her durum için geçerli tek bir “en iyi” terim yoktur. Doğru seçim; tarafların taşıma ve gümrük süreçlerini yönetme kapasitesine, taşıma türüne ve ticari ilişkinin yapısına göre değişir.
FOB ile FCA arasındaki fark nedir?
FOB'da teslim ve risk geçişi, malın yükleme limanında gemiye yüklenmesiyle gerçekleşir ve bu terim yalnızca deniz taşımacılığında kullanılır. FCA'da ise mal, kararlaştırılan yerde alıcının taşıyıcısına teslim edilir ve bu terim her taşıma türünde kullanılabilir.
Incoterms yalnızca uluslararası satışlarda mı kullanılır?
Incoterms ağırlıklı olarak uluslararası satışlarda kullanılır; ancak taraflar isterse yurt içi satış sözleşmelerinde de bu terimlere atıf yapabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat ve uygulamalar ülkeye, ürüne ve zamana göre değişebilir; gönderinize özel bilgi için ekibimizle iletişime geçin.
